〜てもしかたがない／〜てもしょうがない

Động từ thể て + も + しかたがない (後悔してもしかたがない; phủ định: 〜なくても). Tính từ đuôi い: 〜くても + しかたがない (古くても). Tính từ đuôi な / danh từ: 〜でも + しかたがない (不便でも, 0点でも). しかたがない có thể rút gọn thành しかたない. しょうがない thân mật hơn. Lịch sự: しかたがありません / しかたないです.

• ここで待っていてもしょうがないから、先に行かない？

  ここでまっていてもしょうがないから、さきにいかない？

  Đợi ở đây cũng chẳng ích gì, mình đi trước nhé?

• 一人で悩んでいてもしかたがないので、先輩に相談してみました。

  ひとりでなやんでいてもしかたがないので、せんぱいにそうだんしてみました。

  Một mình lo nghĩ cũng chẳng giải quyết được gì, nên tôi đã thử tâm sự với đàn anh.

• 約束を三回も破ったのだから、彼女に怒られてもしかたがありません。

  やくそくをさんかいもやぶったのだから、かのじょにおこられてもしかたがありません。

  Tôi đã thất hứa tới ba lần, nên bị cô ấy giận cũng là đành chịu.

• この値段なら、少し古くてもしかたがないですね。

  このねだんなら、すこしふるくてもしかたがないですね。

  Với giá này thì có hơi cũ một chút cũng đành chịu thôi nhỉ.

• 山の中の旅館だから、交通が不便でもしかたがない。

  やまのなかのりょかんだから、こうつうがふべんでもしかたがない。

  Là nhà trọ trong núi nên đi lại bất tiện cũng là đành chịu.

• 全然勉強しなかったんだから、テストが0点でもしかたがない。

  ぜんぜんべんきょうしなかったんだから、テストがれいてんでもしかたがない。

  Đã không học chút nào thì bài kiểm tra có bị 0 điểm cũng đành chịu.

• 急にお願いしたのだから、手伝ってもらえなくてもしかたがない。

  きゅうにおねがいしたのだから、てつだってもらえなくてもしかたがない。

  Mình nhờ đột ngột nên có không được giúp cũng là đành chịu.

• Bỏ mất も làm thay đổi nghĩa. 〜てしかたがない (không có も) nghĩa là '... đến mức không chịu nổi': 眠くてしかたがない (Buồn ngủ kinh khủng). Có も thì nghĩa là 'vô ích / đành chịu': 夜遅くまで起きていたのだから、眠くてもしかたがない (Đã thức khuya như thế thì buồn ngủ cũng là đương nhiên).
• Chia sai tính từ trước も. Tính từ đuôi い đổi い thành くても, còn tính từ đuôi な và danh từ đi với でも: ✗ 古いてもしかたがない → ✓ 古くてもしかたがない; ✗ 不便てもしかたがない → ✓ 不便でもしかたがない.

〜てしかたがない／〜てしょうがない (... không chịu nổi)

〜てしかたがない (không có も) diễn tả cảm xúc hay cảm giác rất mạnh không kìm được: 試験の結果が気になってしかたがない (Tôi cứ lo mãi về kết quả thi). 〜てもしかたがない (có も) đánh giá một hành động là vô ích hoặc một kết quả là không tránh được: 結果を気にしてもしかたがない (Lo về kết quả cũng vô ích). Chỉ một chữ も đã đổi nghĩa 'không chịu nổi' thành 'vô ích'.

〜ことはない (không cần phải)

〜ことはない nói với người nghe rằng hành động đó không cần thiết, thường để trấn an: そんなに急ぐことはないよ (Không cần vội thế đâu). 〜てもしかたがない nói rằng hành động đó vô ích vì không thay đổi được kết quả: 今から急いでもしかたがない。もう間に合わない (Giờ có vội cũng vô ích. Đằng nào cũng không kịp nữa). ことはない là lời trấn an; てもしかたがない là sự buông xuôi.

Trong câu hỏi chọn hình thức ngữ pháp N3, chìa khóa là chữ も: chọn 〜てもしかたがない khi nghĩa là 'vô ích' hoặc 'đành chịu', và 〜てしかたがない khi đó là cảm xúc mạnh. Những từ như 今さら, いくら và 〜のだから trước chỗ trống là gợi ý rõ ràng. Trong đọc hiểu và nghe hiểu, cách nói này cho thấy người nói đã buông xuôi hoặc đã chấp nhận một kết quả không tốt.