〜は（主題）

Danh từ + は + điều muốn nói về danh từ đó. Trợ từ này viết là は nhưng đọc là 'wa'. Khi chủ đề là chủ ngữ hoặc tân ngữ của câu, は thay cho が hoặc を (この本はきのう買いました). Từ chỉ thời gian cũng có thể làm chủ đề (きょうは, あしたは).

• 田中さんは会社員です。

  たなかさんはかいしゃいんです。

  Anh Tanaka là nhân viên công ty.

• きょうは日曜日じゃありません。

  きょうはにちようびじゃありません。

  Hôm nay không phải là Chủ nhật.

• トイレはどこですか。

  トイレはどこですか。

  Nhà vệ sinh ở đâu ạ?

• きのうは雨でした。

  きのうはあめでした。

  Hôm qua trời mưa.

• この本はきのう買いました。

  このほんはきのうかいました。

  Quyển sách này thì tôi mua hôm qua.

• あしたは学校へ行きません。

  あしたはがっこうへいきません。

  Ngày mai tôi không đi học.

• 父は医者だ。

  ちちはいしゃだ。

  Bố tôi là bác sĩ. (thể thường)

• Viết trợ từ thành わ vì nghe là 'wa'. ✗ わたしわ学生です → ✓ わたしは学生です. Trợ từ chủ đề luôn được viết là は.
• Đặt は sau từ để hỏi đang làm chủ ngữ. ✗ だれは来ましたか → ✓ だれが来ましたか. Vì đang hỏi thông tin mới nên từ để hỏi đi với が, và câu trả lời cũng dùng が: 田中さんが来ました.
• Lặp lại わたしは ở mọi câu giống như trong tiếng Anh hay tiếng Việt. わたしはリンです。わたしは学生です。わたしはベトナムから来ました。 không sai ngữ pháp nhưng nghe không tự nhiên. Chỉ cần nêu chủ đề một lần: わたしはリンです。学生です。ベトナムから来ました。

が (trợ từ chủ ngữ)

Với は, chủ đề là điều đã biết, thông tin mới nằm ở phía sau: 田中さんは来ましたか (Anh Tanaka đã đến chưa?) — はい、来ました. Với が, chính chủ ngữ mới là thông tin mới hoặc quan trọng, ví dụ khi trả lời câu hỏi 'ai', 'cái gì': だれが来ましたか (Ai đã đến?) — 田中さんが来ました (Anh Tanaka đã đến).

は (so sánh, đối chiếu)

は chủ đề chỉ đơn giản cho biết câu nói về điều gì: わたしはコーヒーを飲みます (Tôi uống cà phê). は đối chiếu đặt hai thứ cạnh nhau để cho thấy chúng khác nhau: コーヒーは飲みますが、お茶は飲みません (Cà phê thì tôi uống, nhưng trà thì tôi không uống). Hình thức giống nhau, ý nghĩa được hiểu nhờ ngữ cảnh.

Ở phần 1 ngữ pháp N5 (chọn hình thức đúng), đề thường yêu cầu chọn một trợ từ trong số は, が, を, に. Hãy nhớ hai điểm: từ để hỏi làm chủ ngữ thì đi với が, còn sự vật được miêu tả bằng 〜です thường đi với は. Ở phần 2 (sắp xếp câu có dấu ★), は đứng ngay sau danh từ chủ đề, thường ở gần đầu câu. Trong bài đọc, chủ đề hay bị lược bỏ sau câu đầu tiên, nên cần theo dõi xem mỗi câu đang nói về ai hoặc cái gì.